Serwis internetowy inzynierbudownictwa.pl wykorzystuje pliki cookies. Korzystanie z serwisu oznacza zgodę na ich zapis lub odczyt zgodnie z ustawieniami przeglądarki.     Zamknij
Biznes / Prawo
Drukuj

Jak projektant z projektantem - uwarunkowania współpracy

2012-08-06

Często projektanci współpracują ze sobą przy realizacji zadań projektowych. Współpraca taka ma kontekst formalny, wynikający z obowiązujących przepisów prawa.


Pokrótce zasygnalizowane zostaną wybrane, podstawowe aspekty formalnoprawne współpracy projektantów, a mianowicie: 1) występowanie przez projektantów w roli wspólników, 2) zawieranie umów przez współpracujących ze sobą projektantów, 3) uprawnienia projektantów jako autorów w stosunku do wspólnych projektów, 4) opodatkowanie działających wspólnie projektantów podatkiem dochodowym.

 

Projektanci jako wspólnicy

W przypadku gdy dwóch lub więcej projektantów chce prowadzić ze sobą dłuższą współpracę i nadać jej formalny wymiar, najbardziej właściwe jest zawarcieprzez nich odpowiedniej umowy spółki.Co prawda, w grę wchodzi także utworzenie spółki kapitałowej, którą jest spółka z o.o., ale dla mniejszych przedsięwzięć gospodarczych bardziej właściwą formą współpracy jest spółka cywilna.

Podpisując umowę spółki cywilnej, należy mieć świadomość tego, że spółka ta nie jest odrębnym podmiotem prawa, w szczególności nie ma ona osobowości prawnej. Podmiotem jest każdy ze wspólników.

Powołanie spółki cywilnej równoznaczne jest z rozpoczęciem działalności gospodarczej ze wszystkimi wynikającymi z tym konsekwencjami.W tym kontekście wspólnicy spółki cywilnej mają status przedsiębiorców, gdyż ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. z 2010 r. Nr 220, poz. 1447 z późn. zm.) wyraźnie stanowi w art. 4 ust. 2, że za przedsiębiorców uznaje się także wspólników spółki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich działalności gospodarczej.

Zasady dotyczące zawierania umowy spółki cywilnej oraz relacji między wspólnikami określają z kolei przepisy kodeksu cywilnego (art. 860 i nast. k.c.). Umowa spółki cywilnej skutkuje powstaniem między wspólnikami szczególnej więzi, polegającej na wspólności praw spółkowych o tzw. łącznym charakterze. Wspólnicy zobowiązują się bowiem dążyć do osiągnięcia wspólnego celu gospodarczego przez działanie w sposób oznaczony, w szczególności przez wniesienie wkładów, przy czym w czasie trwania spółki wspólnik nie może domagać się podziału wspólnego majątku wspólników (art. 860 par. 1 i art. 863 par. 2 k.c.). Z drugiej strony za zobowiązania spółki wspólnicy odpowiedzialni są solidarnie (art. 864 k.c.), co oznacza m.in., że wierzyciel może żądać zaspokojenia roszczeń związanych z działalnością spółki od każdego ze wspólników w pełnej wysokości (art. 366 k.c.).

 

© Rafa Irusta - Fotolia.com

 

Zawieranie umów przez projektantów

Jeśli współpracujący ze sobą projektanci zdecydują się na zawarcie między sobą umowy spółki cywilnej, mogą w umowie tej określić zasady reprezentacji spółki, także na potrzeby zawierania umów związanych z działalnością spółki. Jeśli umowa spółki w tym zakresie nic nie stanowi, znajdują zastosowanie zasady kodeksowe. Chodzi przede wszystkim o art. 866 k.c., zgodnie z którym w braku odmiennej umowy lub uchwały wspólników każdy wspólnik jest umocowany do reprezentowania spółki w takich granicach, w jakich jest uprawniony do prowadzenia jej spraw. Z kolei art. 865 k.c. przewiduje m.in., że każdy wspólnik jest uprawniony i zobowiązany do prowadzenia spraw spółki i że każdy wspólnik może bez uprzedniej uchwały wspólników prowadzić sprawy, które nie przekraczają zakresu zwykłych czynności spółki. Jeżeli jednak przed zakończeniem takiej sprawy chociażby jeden z pozostałych wspólników sprzeciwi się jej prowadzeniu, potrzebna jest uchwała wspólników.

Natomiast jeśli współpraca między projektantami ma doraźny charakter, przy zawieraniu umów na wspólne przedsięwzięcia w grę wchodzą zasadniczo dwa rozwiązania.

- Po pierwsze pod umową, np. na wykonanie określonych prac projektowych, podpisać się mogą wszyscy współpracujący projektanci, którzy wspólnie występują w roli jednej ze stron tej umowy, czyli wykonawcy (projektanta).

- Po drugie jeden z projektantów może zostać upoważniony przez pozostałych do zawarcia w ich imieniu określonej umowy lub umów, występując w roli ich pełnomocnika. W tym przypadku również stroną umowy są wszyscy wskazani w umowie projektanci, podejmujący się wspólnie rea­lizacji określonych zobowiązań, np. projektowych, z tym że nie jest konieczne, aby każdy z projektantów składał pod umową swój podpis.

Ogólne zasady dotyczące działania pełnomocników zawiera również kodeks cywilny (art. 98 i nast.), np. art. 103 par. 1 k.c. stanowi, że jeżeli zawierający umowę jako pełnomocnik nie ma umocowania albo przekroczy jego zakres, ważność umowy zależy od jej potwierdzenia przez osobę, w której imieniu umowa została zawarta.

 

Projektanci jako współtwórcy

Ze względu na to, że współpraca między projektantami, polegająca z reguły na wspólnym prowadzeniu prac projektowych, skutkuje powstawaniem (tworzeniem) wspólnych projektów, stanowiących utwory w rozumieniu ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz.U. z 2006 r. Nr 90, poz. 631 z późn. zm.), istotnym aspektem tej współpracy jest występowanie przez projektantów w roli współtwórców w rozumieniu powyższej ustawy.

W tym kontekście na uwagę zasługuje przede wszystkim art. 9 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, określający w sposób szczególny formalne relacje między współautorami. Artykuł ten w ust. 1 przewiduje m.in. domniemanie równości udziałów, przysługujących projektantom jako współtwórcom projektu we wspólnie przysługujących im majątkowych prawach autorskich do niego.W sytuacji zatem gdy projektantom zależy, aby udziały te określone zostały w innych proporcjach, powinni proporcje te uzgodnić i umownie postanowić. W przypadku braku umownej regulacji szczególnej obalenie ustawowego domniemania równości udziałów w prawach autorskich wymagać będzie interwencji sądu, gdyż zgodnie z powyższym przepisem każdy ze współtwórców może żądać określenia wielkości udziałów przez sąd, na podstawie wkładów pracy twórczej.

Poza tym art. 9 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych rozstrzyga też m.in., że do wykonywania prawa autorskiego do całości utworu potrzebna jest zgoda wszystkich współtwórców, natomiast każdy ze współtwórców może dochodzić roszczeń z tytułu naruszenia prawa autorskiego do całości utworu, przy czym uzyskane świadczenie przypada wszystkim współtwórcom, stosownie do wielkości ich udziałów. W ust. 5 tego artykułu znajduje się odesłanie do odpowiedniego stosowania przepisów kodeksu cywilnego o współwłasności w częściach ułamkowych. Na uwagę zasługuje zwłaszcza art. 198 k.c. przewidujący, że każdy ze współwłaścicieli może rozporządzać swoim udziałem bez zgody pozostałych współwłaścicieli.

 

Aspekt podatkowy współpracy projektantów

Pomijając ogólne zasady opodatkowania działalności gospodarczej, także w sytuacji gdy współpracujący ze sobą projektanci decydują się na powołanie spółki cywilnej, szczególny aspekt podatkowy współpracy projektantów wynika z art. 8 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2012 r. poz. 361). Artykuł ten w ust. 1 stanowi mianowicie, że przychody z udziału w spółce niebędącej osobą prawną, ze wspólnej własności, wspólnego przedsięwzięcia, wspólnego posiadania lub wspólnego użytkowania rzeczy lub praw majątkowych u każdego podatnika określa się proporcjonalnie do jego prawa do udziału w zysku (udziału), przy czym w przypadku braku przeciwnego dowodu przyjmuje się, że prawa do udziału w zysku (udziału) są równe.

Z przepisu tego wynika zatem, że jeśli projektanci wspólnie realizują określone przedsięwzięcie, podejmując się np. wykonania na zamówienie określonych prac projektowych, otrzymując z tego tytułu określone wynagrodzenie, nawet jeśli w umowie określone jest ono łącznie, bez jego rozdziału na poszczególnych projektantów, każdy z nich uzyskuje odpowiedni przychód, podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym, którego wysokość ustalana jest albo na podstawie postanowienia umownego, precyzującego wynagrodzenie każdego z projektantów, albo na podstawie wynikającego z powyższego przepisu podatkowego domniemania równości udziałów.

 

Rafał Golat

radca prawny



Zaprenumeruj Wypisz się
 

Czwartek
30
Październik
 Październik 2014 
Pn Wt Śr Cz Pi So Nd
293012345
6789101112
13141516171819
20212223242526
272829303112
 Imieniny obchodzą dziś:
Zenobia, Przemysław, Klaudiusz, Edmund
Notowanie NBP na dzień 2014-10-30
Nazwa walutyKod walutyKurs średni
bat (Tajlandia)1 THB0.1032
dolar amerykański1 USD3.3592
dolar australijski1 AUD2.9546
dolar Hongkongu1 HKD0.4332
dolar kanadyjski1 CAD2.9991
dolar nowozelandzki1 NZD2.6258
dolar singapurski1 SGD2.6281
euro1 EUR4.2280
forint (Węgry)100 HUF1.3656
frank szwajcarski1 CHF3.5068
funt szterling1 GBP5.3706
hrywna (Ukraina)1 UAH0.2605
jen (Japonia)100 JPY3.0802
korona czeska1 CZK0.1523
korona duńska1 DKK0.5679
korona islandzka100 ISK2.7544
korona norweska1 NOK0.4996
korona szwedzka1 SEK0.4556
kuna chorwacka1 HRK0.5518
lej rumuński1 RON0.9569
lew bułgarski1 BGN2.1617
lira turecka1 TRY1.5139
lit litewski1 LTL1.2245
nowy izraelski szekel1 ILS0.8908
peso chilijskie100 CLP0.5813
peso filipińskie1 PHP0.0749
peso meksykańskie1 MXN0.2488
rand (Republika Południowej Afryki)1 ZAR0.3062
real brazylijski1 BRL1.3649
ringgit malezyjski1 MYR1.0215
rubel rosyjski1 RUB0.0774
rupia indonezyjska10000 IDR2.7652
rupia indyjska100 INR5.4687
won (Korea Południowa)100 KRW0.3178
yuan renminbi (Chiny)1 CNY0.5494
SDR (MFW)1 XDR4.9438
Wydawnictwo Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa Sp. z o.o., ul. Kopernika 36/40, lok. 110, 00-924 Warszawa, tel. 22 551 56 00
KRS 0000192270 (Sad Rejonowy dla m.st. Warszawy, XII Wydział Gospodarczy KRS), NIP 525-22-90-483, Kapitał zakładowy 150 000 zł

© Copyright by Wydawnictwo Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa Sp. z o.o. 2006-2014
Publikowane artykuły prezentują stanowiska, opinie i poglądy ich Autorów