Serwis internetowy inzynierbudownictwa.pl wykorzystuje pliki cookies. Korzystanie z serwisu oznacza zgodę na ich zapis lub odczyt zgodnie z ustawieniami przeglądarki.     Zamknij
Biznes / Prawo
Drukuj

Jak projektant z projektantem - uwarunkowania współpracy

2012-08-06

Często projektanci współpracują ze sobą przy realizacji zadań projektowych. Współpraca taka ma kontekst formalny, wynikający z obowiązujących przepisów prawa.


Pokrótce zasygnalizowane zostaną wybrane, podstawowe aspekty formalnoprawne współpracy projektantów, a mianowicie: 1) występowanie przez projektantów w roli wspólników, 2) zawieranie umów przez współpracujących ze sobą projektantów, 3) uprawnienia projektantów jako autorów w stosunku do wspólnych projektów, 4) opodatkowanie działających wspólnie projektantów podatkiem dochodowym.

 

Projektanci jako wspólnicy

W przypadku gdy dwóch lub więcej projektantów chce prowadzić ze sobą dłuższą współpracę i nadać jej formalny wymiar, najbardziej właściwe jest zawarcieprzez nich odpowiedniej umowy spółki.Co prawda, w grę wchodzi także utworzenie spółki kapitałowej, którą jest spółka z o.o., ale dla mniejszych przedsięwzięć gospodarczych bardziej właściwą formą współpracy jest spółka cywilna.

Podpisując umowę spółki cywilnej, należy mieć świadomość tego, że spółka ta nie jest odrębnym podmiotem prawa, w szczególności nie ma ona osobowości prawnej. Podmiotem jest każdy ze wspólników.

Powołanie spółki cywilnej równoznaczne jest z rozpoczęciem działalności gospodarczej ze wszystkimi wynikającymi z tym konsekwencjami.W tym kontekście wspólnicy spółki cywilnej mają status przedsiębiorców, gdyż ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. z 2010 r. Nr 220, poz. 1447 z późn. zm.) wyraźnie stanowi w art. 4 ust. 2, że za przedsiębiorców uznaje się także wspólników spółki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich działalności gospodarczej.

Zasady dotyczące zawierania umowy spółki cywilnej oraz relacji między wspólnikami określają z kolei przepisy kodeksu cywilnego (art. 860 i nast. k.c.). Umowa spółki cywilnej skutkuje powstaniem między wspólnikami szczególnej więzi, polegającej na wspólności praw spółkowych o tzw. łącznym charakterze. Wspólnicy zobowiązują się bowiem dążyć do osiągnięcia wspólnego celu gospodarczego przez działanie w sposób oznaczony, w szczególności przez wniesienie wkładów, przy czym w czasie trwania spółki wspólnik nie może domagać się podziału wspólnego majątku wspólników (art. 860 par. 1 i art. 863 par. 2 k.c.). Z drugiej strony za zobowiązania spółki wspólnicy odpowiedzialni są solidarnie (art. 864 k.c.), co oznacza m.in., że wierzyciel może żądać zaspokojenia roszczeń związanych z działalnością spółki od każdego ze wspólników w pełnej wysokości (art. 366 k.c.).

 

© Rafa Irusta - Fotolia.com

 

Zawieranie umów przez projektantów

Jeśli współpracujący ze sobą projektanci zdecydują się na zawarcie między sobą umowy spółki cywilnej, mogą w umowie tej określić zasady reprezentacji spółki, także na potrzeby zawierania umów związanych z działalnością spółki. Jeśli umowa spółki w tym zakresie nic nie stanowi, znajdują zastosowanie zasady kodeksowe. Chodzi przede wszystkim o art. 866 k.c., zgodnie z którym w braku odmiennej umowy lub uchwały wspólników każdy wspólnik jest umocowany do reprezentowania spółki w takich granicach, w jakich jest uprawniony do prowadzenia jej spraw. Z kolei art. 865 k.c. przewiduje m.in., że każdy wspólnik jest uprawniony i zobowiązany do prowadzenia spraw spółki i że każdy wspólnik może bez uprzedniej uchwały wspólników prowadzić sprawy, które nie przekraczają zakresu zwykłych czynności spółki. Jeżeli jednak przed zakończeniem takiej sprawy chociażby jeden z pozostałych wspólników sprzeciwi się jej prowadzeniu, potrzebna jest uchwała wspólników.

Natomiast jeśli współpraca między projektantami ma doraźny charakter, przy zawieraniu umów na wspólne przedsięwzięcia w grę wchodzą zasadniczo dwa rozwiązania.

- Po pierwsze pod umową, np. na wykonanie określonych prac projektowych, podpisać się mogą wszyscy współpracujący projektanci, którzy wspólnie występują w roli jednej ze stron tej umowy, czyli wykonawcy (projektanta).

- Po drugie jeden z projektantów może zostać upoważniony przez pozostałych do zawarcia w ich imieniu określonej umowy lub umów, występując w roli ich pełnomocnika. W tym przypadku również stroną umowy są wszyscy wskazani w umowie projektanci, podejmujący się wspólnie rea­lizacji określonych zobowiązań, np. projektowych, z tym że nie jest konieczne, aby każdy z projektantów składał pod umową swój podpis.

Ogólne zasady dotyczące działania pełnomocników zawiera również kodeks cywilny (art. 98 i nast.), np. art. 103 par. 1 k.c. stanowi, że jeżeli zawierający umowę jako pełnomocnik nie ma umocowania albo przekroczy jego zakres, ważność umowy zależy od jej potwierdzenia przez osobę, w której imieniu umowa została zawarta.

 

Projektanci jako współtwórcy

Ze względu na to, że współpraca między projektantami, polegająca z reguły na wspólnym prowadzeniu prac projektowych, skutkuje powstawaniem (tworzeniem) wspólnych projektów, stanowiących utwory w rozumieniu ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz.U. z 2006 r. Nr 90, poz. 631 z późn. zm.), istotnym aspektem tej współpracy jest występowanie przez projektantów w roli współtwórców w rozumieniu powyższej ustawy.

W tym kontekście na uwagę zasługuje przede wszystkim art. 9 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, określający w sposób szczególny formalne relacje między współautorami. Artykuł ten w ust. 1 przewiduje m.in. domniemanie równości udziałów, przysługujących projektantom jako współtwórcom projektu we wspólnie przysługujących im majątkowych prawach autorskich do niego.W sytuacji zatem gdy projektantom zależy, aby udziały te określone zostały w innych proporcjach, powinni proporcje te uzgodnić i umownie postanowić. W przypadku braku umownej regulacji szczególnej obalenie ustawowego domniemania równości udziałów w prawach autorskich wymagać będzie interwencji sądu, gdyż zgodnie z powyższym przepisem każdy ze współtwórców może żądać określenia wielkości udziałów przez sąd, na podstawie wkładów pracy twórczej.

Poza tym art. 9 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych rozstrzyga też m.in., że do wykonywania prawa autorskiego do całości utworu potrzebna jest zgoda wszystkich współtwórców, natomiast każdy ze współtwórców może dochodzić roszczeń z tytułu naruszenia prawa autorskiego do całości utworu, przy czym uzyskane świadczenie przypada wszystkim współtwórcom, stosownie do wielkości ich udziałów. W ust. 5 tego artykułu znajduje się odesłanie do odpowiedniego stosowania przepisów kodeksu cywilnego o współwłasności w częściach ułamkowych. Na uwagę zasługuje zwłaszcza art. 198 k.c. przewidujący, że każdy ze współwłaścicieli może rozporządzać swoim udziałem bez zgody pozostałych współwłaścicieli.

 

Aspekt podatkowy współpracy projektantów

Pomijając ogólne zasady opodatkowania działalności gospodarczej, także w sytuacji gdy współpracujący ze sobą projektanci decydują się na powołanie spółki cywilnej, szczególny aspekt podatkowy współpracy projektantów wynika z art. 8 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2012 r. poz. 361). Artykuł ten w ust. 1 stanowi mianowicie, że przychody z udziału w spółce niebędącej osobą prawną, ze wspólnej własności, wspólnego przedsięwzięcia, wspólnego posiadania lub wspólnego użytkowania rzeczy lub praw majątkowych u każdego podatnika określa się proporcjonalnie do jego prawa do udziału w zysku (udziału), przy czym w przypadku braku przeciwnego dowodu przyjmuje się, że prawa do udziału w zysku (udziału) są równe.

Z przepisu tego wynika zatem, że jeśli projektanci wspólnie realizują określone przedsięwzięcie, podejmując się np. wykonania na zamówienie określonych prac projektowych, otrzymując z tego tytułu określone wynagrodzenie, nawet jeśli w umowie określone jest ono łącznie, bez jego rozdziału na poszczególnych projektantów, każdy z nich uzyskuje odpowiedni przychód, podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym, którego wysokość ustalana jest albo na podstawie postanowienia umownego, precyzującego wynagrodzenie każdego z projektantów, albo na podstawie wynikającego z powyższego przepisu podatkowego domniemania równości udziałów.

 

Rafał Golat

radca prawny



Zaprenumeruj Wypisz się
 

Niedziela
21
Grudzień
 Grudzień 2014 
Pn Wt Śr Cz Pi So Nd
1234567
891011121314
15161718192021
22232425262728
2930311234
 Imieniny obchodzą dziś:
Tomisław, Balbin, Tomasz, Honorat, Festus
Notowanie NBP na dzień 2014-12-19
Nazwa walutyKod walutyKurs średni
bat (Tajlandia)1 THB0.1058
dolar amerykański1 USD3.4791
dolar australijski1 AUD2.8370
dolar Hongkongu1 HKD0.4486
dolar kanadyjski1 CAD2.9996
dolar nowozelandzki1 NZD2.7021
dolar singapurski1 SGD2.6442
euro1 EUR4.2705
forint (Węgry)100 HUF1.3577
frank szwajcarski1 CHF3.5483
funt szterling1 GBP5.4450
hrywna (Ukraina)1 UAH0.2227
jen (Japonia)100 JPY2.9145
korona czeska1 CZK0.1549
korona duńska1 DKK0.5740
korona islandzka100 ISK2.7543
korona norweska1 NOK0.4712
korona szwedzka1 SEK0.4498
kuna chorwacka1 HRK0.5570
lej rumuński1 RON0.9541
lew bułgarski1 BGN2.1834
lira turecka1 TRY1.4954
lit litewski1 LTL1.2368
nowy izraelski szekel1 ILS0.8854
peso chilijskie100 CLP0.5662
peso filipińskie1 PHP0.0778
peso meksykańskie1 MXN0.2385
rand (Republika Południowej Afryki)1 ZAR0.3003
real brazylijski1 BRL1.3066
ringgit malezyjski1 MYR1.0007
rubel rosyjski1 RUB0.0578
rupia indonezyjska10000 IDR2.7866
rupia indyjska100 INR5.5064
won (Korea Południowa)100 KRW0.3162
yuan renminbi (Chiny)1 CNY0.5533
SDR (MFW)1 XDR5.0637
Wydawnictwo Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa Sp. z o.o., ul. Kopernika 36/40, lok. 110, 00-924 Warszawa, tel. 22 551 56 00
KRS 0000192270 (Sad Rejonowy dla m.st. Warszawy, XII Wydział Gospodarczy KRS), NIP 525-22-90-483, Kapitał zakładowy 150 000 zł

© Copyright by Wydawnictwo Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa Sp. z o.o. 2006-2014
Publikowane artykuły prezentują stanowiska, opinie i poglądy ich Autorów