Używamy cookies i podobnych technologii m.in. w celach: świadczenia usług, reklamy, statystyk. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień Twojej przeglądarki oznacza, że będą one umieszczane w Twoim urządzeniu końcowym. Pamiętaj, że zawsze możesz zmienić te ustawienia. Szczegóły znajdziesz w Polityce Prywatności.

Ochrona ptaków i nietoperzy w trakcie prac remontowych

29.09.2015

Przed przystąpieniem do prac remontowych lub termomodernizacyjnych konieczne jest zinwentaryzowanie budynku pod kątem jego zasiedlenia przez ptaki lub nietoperze.

Choć nie zawsze zdajemy sobie z tego sprawę, w zamieszkiwa­nych przez nas budynkach często naszymi sublokatorami są ptaki i nieto­perze. Powstająca i ciągle rozwijająca się w miastach zabudowa i infrastruk­tura, w połączeniu z uszczuplaniem i zanikiem wielu siedlisk naturalnych, przyczyniła się do powstania nowych siedlisk, chętnie zasiedlanych przez ptaki i nietoperze. Idealnym miejscem gniazdowym dla ptaków okazały się m.in. charakterystyczne dla budow­nictwa z wielkiej płyty niezabezpieczo­ne otwory wentylacyjne, stropodachy, balkony, gzymsy oraz szczeliny w ele­wacjach i dylatacyjne. Strychy i piwnice starych kamienic często są miejscem zimowania lub rozrodu i kryjówkami przejściowymi nietoperzy. Na liście ptaków zasiedlających różnego rodzaju zabudowę poza dobrze znanym i przy­sparzającym niejednokrotnie wielu pro­blemów sanitarnych gołębiem miejskim znajdują się: jerzyk, wróbel, kopciuszek, jaskółka oknówka, kawka, pustułka, płomykówka, pójdźka, a z nietoperzy: borowiec wielki, mroczek posrebrzany, mroczek późny, karliki.

Bardzo często realizacja prac remon­towych odbywa się w środku sezonu lęgowego gatunków zasiedlających budynki. W takiej sytuacji często w trakcie tych prac niszczone są lęgi (jaja i gniazda), zabijane osobniki dorosłe i młodociane (np. przez zamurowanie lub zamknięcie otworów wentyla­cyjnych). Obecność ludzi i rusztowań wpływa negatywnie na możliwość kar­mienia piskląt przez osobniki dorosłe. Elementy rusztowań utrudniają wlot do gniazd. Po zakończonych pracach remontowych większość ptaków i nie­toperzy, które wcześniej zasiedlały różne zakamarki budynku, nie ma moż­liwości ich ponownego zasiedlenia. Tymczasem z licznych aktów prawnych (zarówno tych dotyczących ochrony środowiska, jak i Prawa budowlanego) wynika konieczność ochrony ptaków i nietoperzy zasiedlających budynki w trakcie prowadzonych prac budow­lanych:

- Rozporządzenie Ministra Środowi­ska z dnia 6 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwie­rząt (Dz.U. z 2014 r. poz. 1348)

Na mocy tego rozporządzenia więk­szość gatunków ptaków oraz wszyst­kie gatunki nietoperzy występujące w Polsce objęte są ochroną gatun­kową. Oznacza to, że w stosunku do gatunków objętych ochroną obo­wiązuje wiele zakazów. Spośród tych wymienionych w rozporządzeniu prac remontowych dotyczą głównie od­noszące się do umyślnego zabijania, niszczenia siedlisk, ostoi, gniazd, zi­mowisk i innych schronień, wybierania jaj, umyślnego płoszenia i niepokojenia, przemieszczania z miejsc przebywania na inne miejsca.

Paragraf 10 pkt 4g i 4h ww. rozpo­rządzenia nakłada obowiązek budowy sztucznych miejsc lęgowych oraz obowiązek dostosowania sposobów i terminów wykonywania prac budow­lanych, remontowych i innych, tak aby zminimalizować ich negatywny wpływ na biologię poszczególnych gatunków i ich siedliska. Dotyczy to zarówno sytuacji, w której prowadzone pra­ce remontowe/termomodernizacyjne oznaczają bezpośrednie zniszczenie siedlisk i lęgów, jak również sytuacji, kiedy prace prowadzone w pobliżu miejsc lęgowych i schronień powodują płoszenie i niepokojenie zwierząt.

W konsekwencji wymienione zapisy oznaczają, że harmonogram i przebieg prac budowlanych muszą uwzględniać taki sposób i czas prowadzenia prac, aby nie doszło do zniszczenia zasiedlo­nych gniazd, jaj, zabijania osobników młodocianych, płoszenia osobników dorosłych. W przypadku konieczności trwałego zniszczenia siedlisk (miejsc gniazdowych) niezbędne jest wykona­nie kompensacji (np. zamontowanie budek lęgowych).

 

© Erni - Fotolia.com

 

- Ustawa o ochronie przyrody z dnia 16 kwietnia 2004 r. (Dz.U. z 2004 r. Nr 92, poz. 880)

Realizacja prac budowlanych w obiek­tach zasiedlonych przez ptaki lub nietoperze wymaga uzyskania zgody na niszczenie siedlisk, gniazd oraz umyśl­ne płoszenie lub niepokojenie zwierząt objętych ochroną gatunkową.

Zgodnie z art. 56 ust. 2 oraz ust. 4 pkt 1-7 w związku z art. 52 ust. 1 ww. ustawy zezwolenie takie należy uzyskać od właściwego terytorial­nie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska. Zezwolenie to wydawane jest w przypadku stwierdzenia braku rozwiązań alternatywnych i jeżeli nie są one szkodliwe dla zachowania wła­ściwego stanu ochrony populacji po­szczególnych gatunków.

W konsekwencji ww. zapisy obligują do uzyskania zgody np. na usuwanie gniazd ptaków (zarówno w okresie lę­gowym, jak i opuszczonych gniazd poza okresem lęgowym), zamykanie dostępu do miejsc gniazdowych, płoszenie zwie­rząt. W rzeczywistości ze względu na fakt, że większość inwestycji polegają­cych na pracach remontowych lub bu­dowlanych charakteryzuje się nadrzędnym celem publicznym, w większości przypadków zezwolenia takie są wyda­wane. Uzyskanie zezwolenia umożliwia realizowanie prac budowlanych bez obawy o protesty przyrodników lub lu­biących obecność zwierzęcych subloka­torów mieszkańców.

- Ustawa o zapobieganiu szko­dom w środowisku i ich naprawie z dnia 13 kwietnia 2007 r. (Dz.U. z 2007 r. Nr 75, poz. 493)

Ustawa określa zasady, nakładają­ce na wszystkie podmioty obowiązek zapobiegania szkodom w środowisku, a jeśli szkoda nastąpi, zobowiązuje do jej pełnego naprawienia.

Zgodnie z art. 6 pkt 2c ustawy obowią­zek ten dotyczy również siedlisk oraz miejsc rozrodu gatunków chronionych. W konsekwencji oznacza to, że w przy­padku prac budowlanych realizowanych w budynkach będących siedliskiem pta­ków lub nietoperzy wykonawca prac powinien podjąć środki zaradcze za­pobiegające wystąpieniu szkody, np. dostosowując terminy prac, zabezpieczając z wyprzedzeniem otwory wen­tylacyjne i szczeliny przed zajęciem ich przez zwierzęta. Następnie powinien zapewnić, aby po remoncie użytecz­ność siedliska pozostała nieuszczuplona, np. tworząc odpowiednią liczbę alternatywnych siedlisk (zgodnie z art. 9 pkt 2 ust. 2 ww. ustawy w przypad­ku wystąpienia szkody w środowisku podmiot korzystający ze środowiska powinien niezwłocznie podjąć działania naprawcze).

Zgodnie z art. 4 pkt 1 ustawy odpo­wiedzialność sprawcy trwa przez 30 lat od chwili wystąpienia czynnika po­wodującego szkodę, co oznacza, że roszczenie naprawy szkody w środo­wisku może zostać wystosowane na­wet po wielu latach.

- Ustawa - Prawo ochrony środo­wiska z dnia 27 kwietnia 2001 r. (Dz.U. z 2001 r. Nr 62, poz. 627) Zgodnie z art. 323 pkt 2 ustawy w przypadku szkód wyrządzonych środowisku Skarb Państwa, jednostka samorządu terytorialnego lub orga­nizacja ekologiczna mogą zażądać od podmiotu odpowiedzialnego za to za­grożenie lub naruszenie przywrócenia stanu zgodnego z prawem i podjęcia środków zapobiegawczych. Zgodnie z art. 362 364 i 366 odpowiedni or­gan może nałożyć obowiązek przywró­cenia stanu właściwego i wykonania określonych czynności pod rygorem natychmiastowej wykonalności.

- Ustawa - Prawo budowlane z dnia 7 lipca 1994 r. (Dz.U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623)

Zgodnie z art. 22 ust. 1 ustawy do obowiązków wykonawcy prac budow­lanych (kierownika budowy) należy m.in. zabezpieczenie elementów śro­dowiska przyrodniczego znajdujących się na terenie budowy. Natomiast zgodnie z art. 30 ust. 2 tej ustawy do zgłoszenia budowlanego należy do­łączyć m.in. uzgodnienia i opinie wy­magane odrębnymi przepisami.

W konsekwencji oznacza to, że wy­konawca prac budowlanych powinien zlecić odpowiednim ekspertom (ornito­logom, chiropterologom) przeprowa­dzenie inwentaryzacji remontowanego obiektu, której celem będzie określenie jego zasiedlenia przez ptaki i nietope­rze, oraz dostosować terminy i spo­sób prowadzenia prac do wytycznych sformułowanych przez ekspertów i uzyskać z właściwej miejscowo Re­gionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska zezwolenia na niszczenie siedlisk, pło­szenie zwierząt (zezwolenia wydawane w trybie ustawy o ochronie przyrody z dnia 16 kwietnia 2004 r. - Dz.U. z 2013 r. poz. 627 ze zm.). Reasumując, przystępując do prac remontowych lub termomodernizacyjnych, konieczne jest wcześniej­sze zinwentaryzowanie budynku pod kątem jego zasiedlenia przez ptaki lub nietoperze. Inwentaryzacja taka powinna poprzedzać prace budow­lane, aby możliwe było uzyskanie wszelkich niezbędnych uzgodnień, zabezpieczenie siedlisk, zaplano­wanie odpowiedniej kompensaty przyrodniczej w postaci schronień zastępczych.

 

Aleksandra Szurlej-Kielańska

www.piib.org.pl

www.kreatorbudownictwaroku.pl

www.izbudujemy.pl

Kanał na YouTube